نماینده رگلاتور کنتور گازسوزان در واقع بخشی از مجموعه کنتور است که وظیفهاش تنظیم فشار گاز ورودی به مصرفکننده میباشد.
در سیستم گاز شهری، گاز با فشار نسبتاً بالا وارد کنتور میشود، اما وسایل گازسوز خانگی (مثل بخاری، پکیج یا اجاقگاز) نیاز به فشار ثابت و پایینتر دارند. اینجاست که رگلاتور وارد عمل میشود.
بیایید اجزای آن و عملکردش را گامبهگام توضیح دهیم:
۱. تعریف کلی رگلاتور گازسوزان
رگلاتور (Gas Regulator) دستگاهی است که فشار گاز ورودی را کاهش و تثبیت میکند.
در کنتورهای ساخت شرکت گازسوزان (یکی از معتبرترین تولیدکنندگان ایرانی)، این رگلاتور معمولاً روی کنتور یا در کنار آن نصب شده و به صورت مستقیم وارد مسیر جریان گاز میشود.
این رگلاتور از نوع دیافراگمی – فنری است؛ یعنی با استفاده از نیروی فنر و فشار گاز، تعادل بین فشار ورودی و خروجی برقرار میشود.
۲. وظیفه اصلی نماینده رگلاتور کنتور
وظیفه آن عبارت است از:
۳. اجزای اصلی رگلاتور گازسوزان
۴. نحوه عملکرد ساده
وقتی گاز با فشار بالا وارد رگلاتور میشود، دیافراگم با فشار گاز حرکت میکند و فنر مقابل آن تا رسیدن به تعادل فشار خروجی تنظیم میشود. به این ترتیب، مقدار گاز عبوری همیشه متناسب با نیاز مصرفکننده حفظ میگردد.
بهصورت خلاصه، رابطه عملکردی را میتوان چنین در نظر گرفت:
Pout=Pset=f(Fspring, Pin) P_{out} = P_{set} = f(F_{spring},\, P_{in}) Pout=Pset=f(Fspring,Pin)
یعنی فشار خروجی تابعی از نیروی فنر و فشار ورودی است و با تنظیم فنر، مقدار ثابتی حفظ میشود.
۵. مزایای رگلاتور گازسوزان
۶. کاربرد و نمایندگان فروش
شرکت گازسوزان (GAS SOOZAN) یکی از تولیدکنندگان رسمی لوازم اندازهگیری گاز در ایران است. نمایندگان رسمی آن در هر استان زیر نظر شرکت ملی گاز فعالیت دارند و معمولاً خدمات زیر را ارائه میدهند:
میتوان گفت «نماینده رگلاتور گازسوزان» یعنی واحد یا شخص مورد تأیید شرکت گازسوزان و شرکت ملی گاز برای نصب و سرویس رگلاتور کنتورهای ساخت این شرکت.
رگلاتور در واقع یک سیستم کنترل خودکار فشار است که با استفاده از دیافراگم، فنر، و سوپاپ تنظیمکننده، فشار گاز خروجی از کنتور را در محدودهای ثابت نگه میدارد.
بیایید مسیر گاز و واکنش اجزا را مرور کنیم👇
گاز طبیعی از شبکه توزیع شهری وارد ورودی رگلاتور میشود. این فشار معمولاً بین ۲ تا ۴ بار (بسته به منطقه و نوع شبکه) است — یعنی بسیار بیشتر از فشار مورد نیاز وسایل خانگی.
اگر گاز با همین فشار مستقیماً وارد وسایل شود، منجر به:
میشود.
در قسمت ورودی رگلاتور فیلتر مخصوص وجود دارد که ذرات و رطوبت احتمالی گاز را میگیرد تا مکانیزم داخلی آسیب نبیند و جریان یکنواختتر شود.
این قلب عملکرد رگلاتور است.
داخل آن محفظهای وجود دارد که توسط یک دیافراگم انعطافپذیر لاستیکی جدا شده است:
به زبان ساده، دیافراگم مثل یک وزنه حساس است که هر تغییری در فشار خروجی را حس میکند.
روی دیافراگم یک میله یا بازو وجود دارد که به سوپاپ ورودی متصل است.
این واکنش در کسری از ثانیه انجام میشود و باعث میشود فشار خروجی همیشه پایدار بماند.
پس از چند نوسان کوچک، سیستم بین نیروی فنر و فشار خروجی به تعادل دینامیکی میرسد؛ این فشار ثابت همان مقداری است که برای وسایل خانگی طراحی شده (معمولاً ۲۲ تا 30 میلیبار).
به طور ساده، معادله عملکرد رگلاتور را میتوان چنین بیان کرد:
Fspring=Pout×Adiaphragm F_{spring} = P_{out} \times A_{diaphragm} Fspring=Pout×Adiaphragm
که در آن:
هنگامی که این رابطه برقرار شود، فشار خروجی ثابت میماند هرچند فشار ورودی (از شبکه) تغییر کند.
در مواردی که فشار ورودی بیش از حد بالا رود (مثلاً خرابی در شبکه یا انسداد مسیر خروجی)، سوپاپ اطمینان (Relief Valve) وارد عمل میشود.
این سوپاپ، مقدار کمی گاز را تخلیه میکند تا از ترکیدن دیافراگم یا آسیب کنتور جلوگیری شود.
در نتیجه، فرایند کاملاً خودتنظیم و بدون نیاز به برق یا کنترل الکترونیکی انجام میشود.
رگلاتورهای گازسوزان با استانداردهای شرکت ملی گاز طراحی میشوند و ویژگیهایی دارند مانند:
اگر بخواهیم فنیتر اشاره کنیم، عملکرد رگلاتور گازسوزان مشابه سیستمهای PID کنترل مکانیکی ساده است — یعنی ورودی (فشار) تنظیم میشود تا خروجی همیشه در نقطه تعادل مطلوب بماند، بدون نیاز به مدار الکترونیکی